Color Palette Selector
Cả làng đều kêu    

        Trong 10 năm thực hiện định hướng Quy hoạch tổng thể phát triển đô thị Việt Nam đến năm 2020, hệ thống đô thị đã phát triển nhanh chóng. Từ tổng số đô thị trên toàn quốc là 633 đô thị, tỉ lệ đô thị hóa là 24% năm 1998, năm 2008 con số này đã lên tới 747 đô thị và tỉ lệ đô thị hóa là 30,5%.

Với tốc độ phát triển nhanh chóng, quỹ đất bề mặt của các đô thị lớn ở Việt Nam như: Hà Nội, TPHCM đã ở tình trạng gần như cạn kiệt, các không gian xanh, công cộng ngày càng bị thu hẹp... Chính vì thế, việc phát triển công trình ngầm là một xu thế tất yếu.

Trên bùng nhùng

Ảnh chỉ mang tính chất minh họa

 

Cả nước có khoảng 1 triệu cột điện, trong đó TPHCM có 190.000. Các cột điện đều phải gánh cáp điện và viễn thông với năm bè bảy mối nên trên đầu chúng ta là cả một mớ bùng nhùng.

Tôi có ông cậu sinh sống ở hẻm 65 Cao Xuân Dục, phường 12, quận 8, TPHCM. Nhà ông bán hàng tạp hóa, có treo tấm biển quảng cáo ở ban công lầu 1. Lần nào đến chơi, tôi cũng ngửa cổ nhìn lên nhưng chưa bao giờ thấy được những gì kẻ vẽ trên đó, đơn giản là vì nó bị cả búi dây rợ lằng nhằng che kín mít. Nghe tôi tếu táo nói ra điều ấy, cậu nêm gia vị: “Mợ mày đứng trên ban công vá áo, lỡ tay đánh rơi cái kim mà nó còn không rơi được xuống đất nữa là”.

Câu nói ngoa của cậu tôi phản ánh nỗi bức xúc của những người dân sinh sống ở khu vực này. Đó là nơi đây có rất nhiều loại dây giăng mắc chằng chịt, chồng chéo, vắt vào ban công nhà dân, ngoằng vào thân cây, len lỏi qua các bảng hiệu, lòng thòng xuống đường...

Theo ghi nhận của chúng tôi, hàng loạt tuyến đường trên địa bàn TPHCM như: Lê Văn Sỹ, Trần Quốc Thảo, Nguyễn Thị Minh Khai, Bà Huyện Thanh Quan, Võ Thị Sáu, Nguyễn Thông, Lý Chính Thắng, Trương Định, Nguyễn Tri Phương, Ngô Tất Tố, Xô Viết Nghệ Tĩnh, Nơ Trang Long... “mạng nhện” cũng giăng chằng chịt.

Còn tại Hà Nội, theo thống kê, hiện có hơn 92.000 cột điện. Những cây cột này ngoài phục vụ mạng lưới cung cấp điện còn phải cõng thêm một lượng khổng lồ các loại dây, cáp của nhiều ngành khác. Toàn thủ đô có khoảng 143.715 km đường dây điện và dây thông tin các loại

và chủ yếu... ở trên không. Theo tính toán, có tới 50% số lượng các đường dây cáp treo trên cột điện là rác theo đúng nghĩa đen vì đã chết.

Thực trạng buồn này cũng diễn ra ở hầu hết địa phương trên cả nước. Hậu quả của vấn nạn này thì quá rõ, trước là mất mỹ quan đô thị, sau là hiểm nguy rình rập thường trực trên đầu người dân, nào cháy nổ, nào vướng thòng lọng...

Dưới nhằng nhịt

Ảnh chỉ mang tính chất minh họa


Trên “trời”, mớ dây nhợ bùng nhùng đã luôn rình rập đổ xuống đầu chúng ta bất cứ lúc nào, “cứ nước này thì chui xuống dưới lòng đất cho xong!”. Chắc nhiều người đã cám cảnh như vậy nhưng đâu biết rằng có chui xuống đất cũng chẳng yên!

Ở Hà Nội, vỉa hè đường Nguyễn Thái Học, chỉ mới đào sâu xuống khoảng... 20 cm là vấp tới 8 đường cáp điện trung thế, 2 đường cáp chiếu sáng; tất cả đều không có mốc chỉ dẫn và lưới bảo vệ. Ở các tuyến phố thí điểm hạ ngầm cáp: Đinh Tiên Hoàng, Lê Thái Tổ, Hàng Khay, các công trình ngầm như hệ thống cống bể của bưu điện Hà Nội, hệ thống cáp điện trung, cao thế của điện lực, đường ống cấp thoát nước... cũng san sát.

Ở các tuyến đường, phố khác cũng diễn ra tình trạng tương tự. Thế nên công trình đường hầm xe cơ giới ở nút giao thông Kim Liên chỉ dài 644m, rộng 18,5m, cao 6,25m (phần hầm kín dài 140m, phần hầm hở dài 405m, phần đường dẫn dài 99m) mà nhà thầu Taisen phải thi công mất hơn 3 năm.

Ở TPHCM, đến các công trình ngầm dưới lòng đất thuộc dự án Nhiêu Lộc - Thị Nghè, dự án đại lộ Đông - Tây, dự án vệ sinh môi trường TPHCM..., đâu đâu chúng tôi cũng chứng kiến cảnh ngổn ngang cáp, ống nước lớn nhỏ đè lên, đan chéo nhau tứ phía cùng đủ loại dây thông tin ngang dọc tạo thành cả một bãi chiến trường dưới lòng đất.

Khi thi công các hạng mục của dự án, cống hộp phải được lắp đặt phía dưới cáp ngầm này nên công việc đào đường rất khó khăn. Thậm chí nhiều lô cốt phải dừng thi công để di dời hệ thống cáp ngầm chằng chịt này. Đây là một trong những nguyên nhân khiến hầu hết công trình đào đường bị chậm tiến độ. Công nhân phải đào bới bằng tay trong nhiều ngày rất vất vả để tránh làm bể ống nước. Hệ thống “mạng nhện” này chỉ nằm cách mặt đất khoảng 27cm, lại rất rối rắm nên khiến ngay cả những thành viên trong nhóm tư vấn giám sát CDM (Mỹ) của dự án kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè cũng đành chào thua khi đưa ra phương án di dời. Tại hạng mục gói thầu 12B2 - mở rộng và thay thế cống cấp 2 & 3 khu vực Đông Bắc, Nguyễn Thanh Tuấn và nhóm công nhân trót làm vỡ ống nước nên phải xoay trần ra tát nước để thi công cầm chừng trong khi chờ phía công ty cấp nước đến thay thế đường ống.

Tại công trường thi công gói thầu 11B1 và 11B2, anh Phạm Chí Công, Giám đốc điều hành dự án 2 gói thầu nêu trên thuộc nhà thầu Tổng Công ty Xây dựng số 1, cho chúng tôi biết, với những công trình ngầm phức tạp, thời gian giải quyết vẫn phải kéo dài khoảng... 2 tháng. Đó cũng là thời gian trung bình để giải quyết các sự cố vướng công trình ngầm ở dự án cải thiện môi trường nước lưu vực Tàu Hủ - Bến Nghé, ông Furumoto Jyunichi, Giám đốc khu vực thi công gói thầu D, thuộc nhà thầu Shimizu Corporation, Nhật Bản, cho biết như vậy. “Thậm chí với những công trình hạ tầng cực kỳ phức tạp thì thời gian giải quyết có khi kéo dài đến nửa năm”- ông Trần Hữu Quốc Vi, cán bộ Ban Quản lý dự án Đại lộ Đông - Tây và Môi trường nước, chủ đầu tư công trình, nói. Ông Furumoto Jyunichi cho biết, dù rất muốn đẩy nhanh tiến độ thi công công trình nhưng có nhiều việc buộc nhà thầu... bó tay. Chẳng hạn, đơn vị của ông đã mất đến 6 tháng chỉ để giải quyết một hố ga điện thoại.

Theo quy hoạch, TPHCM sẽ xây dựng 4 tuyến tàu điện ngầm: Bến Thành - Tân Sơn Nhất, Bến Thành - Bình Tây - Phú Lâm - An Lạc, Bến Thành - Thủ Thiêm, Bến Thành - Nam Sài Gòn. Đồng thời, các dự án bãi đậu xe cũng đang là điểm nóng mà TPHCM muốn đầu tư nhanh vì lượng xe hiện nay rất lớn, vào khoảng 370.000 xe đăng ký của thành phố và 40.000 xe của các tỉnh vào thành phố mỗi ngày. 8 dự án bãi đậu ngầm đã quy hoạch trước đây là công trường Lam Sơn, công viên Chi Lăng, công viên Lê Văn Tám, công viên Bách Tùng Diệp, sân vận động Hoa Lư, sân bóng đá Tao Đàn, đại lộ Nguyễn Huệ, bãi đỗ xe 116 Nguyễn Du. Đến nay, ngoại trừ dự án tại công viên Lê Văn Tám đang giai đoạn nghiên cứu thiết kế khả thi thì dự án tại công trường Lam Sơn đã bị đình trệ, dự án tại đại lộ Nguyễn Huệ chuyển về đường Tôn Đức Thắng... Hầu hết nguyên nhân của vấn đề đều nằm ở việc quá khó khăn khi mò xuống đất.

Tại hạng mục hầm Thủ Thiêm, cầu Khánh Hội và đường dẫn vào hầm, dự án Đại lộ Đông - Tây, thấy chúng tôi đến xem một nhóm công nhân nhà máy Z143, Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng, đang kéo mấy đường dây cáp từ dưới rãnh ở trước nhà số 95 Bến Chương Dương, phường Cầu Kho, quận 1, một anh giám sát thi công đeo kính đen đến hất hàm hỏi “Ở đâu, làm gì đấy?” rồi xua như đuổi tà không cho chúng tôi chụp ảnh với lý do “lộ bí mật quốc phòng”. Khổ, cái mà anh ta mang ra để hù dọa tôi ấy chỉ là mấy đoạn cáp hỏng, trơ lõi đồng của Tổng Công ty Viễn thông Quân đội. Đó cũng là biểu hiện của chuyện mỗi ngành, mỗi đơn vị cát cứ một kiểu, dẫn đến cảnh lòng đất loạn xà ngầu.

Hệ thống công trình ngầm tại tất cả đô thị lớn ở Việt Nam thực sự là một mê hồn trận thách thức tất cả những ai muốn tìm kiếm và xác định nó trên thực địa, kể cả các đơn vị chủ quản cũng như các đơn vị thi công.

Ba bề bốn bên nổi lên cho chóng

Thực tế gần đây cho thấy việc phát triển, sử dụng và khai thác không gian ngầm đô thị đang đi trong kiểu “dò đường” rồi làm, khiến cho việc khai thác, sử dụng chồng chéo và cản ngại lẫn nhau giữa các ban ngành, đơn vị

Xoay quanh những khó khăn trên, chúng tôi đã lấy ý kiến từ một số chuyên gia, nhà quy hoạch, giám đốc các sở, ngành về thực trạng trên.

Khó khăn vì thiếu sự điều phối

Ông Nguyễn Văn Bảo, Giám đốc Ban Quản lý dự án thoát nước đô thị (Trung tâm Điều hành chương trình chống ngập nước TPHCM), nói: “Khai thác không gian ngầm đô thị hiện nay là một việc làm hết sức khó khăn và vô cùng phức tạp. Nếu chúng ta không có được một ban chỉ đạo và điều phối cùng một bản đồ hiện trạng công trình ngầm đô thị của thành phố thì việc triển khai các dự án hạ tầng kỹ thuật vẫn sẽ gặp muôn vàn trở ngại”.

Theo ông Bảo, khó khăn lớn nhất bên ông gặp phải khi triển khai thi công hệ thống cống thoát nước trong lòng đất chính là sự hiện diện “hỗn loạn” các công trình hạ tầng kỹ thuật (điện, cấp nước, điện thoại). Không riêng gì Trung tâm Điều hành chương trình chống ngập nước mà ngay cả với các sở ngành khác như điện lực, bưu chính viễn thông, công ty nước, cáp quang truyền hình... cũng gặp khó khi quản lý khai thác không gian ngầm đô thị.

“Theo tôi, hiện nay việc khai thác không gian ngầm đô thị cần phải có sự phối hợp chặt chẽ và đồng bộ giữa các sở, ngành và các đơn vị quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật” - ông nói. Do vậy, việc TPHCM sớm có bản đồ hiện trạng công trình ngầm đô thị cùng các văn bản pháp quy quy định về việc khai thác sử dụng khai thác không gian ngầm là hết sức cần thiết. Ông Bảo cho rằng: Bên cạnh việc chúng ta đang thiếu một “nhạc trưởng”, một ban chỉ đạo, điều phối có sự tham gia của lãnh đạo các sở ngành, đơn vị thì việc mạnh ai nấy làm, mạnh ai nấy khai thác kiểu nhỏ lẻ, manh mún, không theo một quy hoạch chi tiết nào hiện nay cũng là một trong những nguyên nhân khiến cho tình trạng khai thác không gian ngầm đô thị luôn trong tình trạng bị “bịt mắt” mà làm.

Phức tạp và thiếu tính tổng thể

Ông Vũ Thế Cường, Trưởng Phòng Kỹ thuật, Công ty Điện lực TPHCM, cho biết: Các công trình ngầm của ngành điện trên địa bàn TPHCM được xây dựng trong nhiều giai đoạn khác nhau, nhưng sau khi được xây dựng hoàn tất đều có bản vẽ hoàn công thể hiện hướng tuyến, độ chôn sâu so với mặt đường, mặt cắt tại các vị trí có giao cắt công trình ngầm khác. Tuy nhiên, do trải qua hàng chục năm từ lúc được lập bản vẽ hoàn công, có thể có một số dấu mốc trên thực tế của công trình ngầm so với bản vẽ đã thay đổi hoặc bị mất nên việc xác định vị trí không chính xác.

“Lịch sử đã để lại cho chúng ta không không gian ngầm đô thị quá phức tạp và thiếu tính tổng thể. Do đó, đã đến lúc thành phố cần có một bản đồ quy hoạch các công trình ngầm một cách cụ thể, chi tiết để các đơn vị có thể dễ dàng khai thác các công trình ngầm dân dụng một cách thuận lợi hơn, tránh tình trạng chồng chéo và giẫm đạp lên nhau như hiện nay” - ông Cường nói. Theo ông nhận định, việc quy hoạch dưới lòng đất rất phức tạp, bởi ngoài chuyện phải sử dụng kỹ thuật phức tạp, hiện đại, liên quan đến nhiều chuyên ngành như địa chất, thủy văn, xây dựng, văn hóa, lịch sử... với đội ngũ chuyên gia có trình độ chuyên môn cao, còn phải có nguồn lực về tài chính rất lớn và quan trọng nhất là tầm nhìn của các nhà quy hoạch. Đô thị càng hiện đại, quy mô lớn như TPHCM thì không gian ngầm càng phức tạp, khi thực hiện sẽ phải chi một khoản đầu tư lớn trong xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật đô thị. Tuy nhiên, Nhà nước cần có một chiến lược đi trước một bước, bỏ kinh phí để nghiên cứu lập quy hoạch mới một cách bài bản, nhằm tạo điều kiện cho việc phát triển không gian ngầm trong tương lai.

Mạnh ai nấy làm

Theo TS Tô Văn Trường, nguyên Viện trưởng Viện Quy hoạch Thủy lợi miền Nam, tình trạng mạng lưới công trình kỹ thuật ngầm lộn xộn, chằng chịt như hiện nay do lịch sử để lại; việc quy hoạch của các ngành, địa phương từ nhiều năm qua đã thiếu sự phối hợp đồng bộ, giống như câu chuyện con gà và quả trứng không biết quy hoạch nào làm trước, làm sau dẫn đến tình trạng mạnh ai nấy làm, “hôm nay đào, mai lấp”.

Do hiện nay TPHCM nói riêng, cả nước nói chung không có “tổng công trình sư” phụ trách điều phối các công trình, không có sự phối hợp, theo dõi, kiểm tra các kết quả thực hiện, nên ngay cả cơ quan chủ quản cũng rất lơ mơ trong việc quản lý. Đây là lỗi của cả chủ đầu tư, nhà thầu và tư vấn giám sát nhưng với cơ chế làm việc như ở nước ta, liệu có ai đủ sức để truy cứu trách nhiệm của những chuyện đã rồi trong quá khứ!

Việc các nhà thầu, các đơn vị, ban quản lý dự án thi công các công trình ngầm đô thị kêu ca khi triển khai các dự án bị chậm trễ vì không được các đơn vị sở, ngành có trách nhiệm cung cấp đủ sơ đồ, hiện trạng các công trình ngầm đang có khiến họ phải làm trong dò dẫm kiểu “bịt mắt” mà làm, theo ông Trường, là thực trạng không dễ tháo gỡ. Bởi theo quy định, các cơ quan chủ quản các công trình ngầm phải có trách nhiệm nhưng ai sẽ kiểm tra việc thực thi và chế tài?

Biện pháp tốt nhất, theo TS Trường, để giải quyết tình trạng trên là cơ quan chức năng của thành phố cần thành lập công ty công ích để chịu trách nhiệm về công tác di dời công trình ngầm. Trong khi chờ đợi, nhà thầu được phép ký hợp đồng chính thức với cơ quan chủ quản các công trình cần di dời để tránh tình trạng phải qua các thủ tục “hành là chính”.

“Theo tôi, trong thời điểm hiện nay, bước đầu chúng ta nên mời tư vấn nước ngoài có năng lực và kinh nghiệm giúp đỡ công tác quy hoạch mạng lưới công trình kỹ thuật ngầm, xác định chương trình quản lý rồi chuyển giao công nghệ cho Việt Nam”, ông Trường nói.

Một cán bộ Ban Quản lý Dự án quy hoạch xây dựng, Sở Quy hoạch - Kiến trúc TPHCM, cho rằng hiện nay nhiều ngành như điện, nước, bưu điện... còn chưa nắm hết hiện trạng ngầm dưới đất của hệ thống thuộc mình quản lý. Do vậy, Sở Quy hoạch - Kiến trúc cũng không thể có đầy đủ ngay các dữ liệu để nhanh chóng lập quy hoạch hệ thống ngầm cho tổng thể quy hoạch các công trình ngầm đô thị của thành phố.

Các nhà quy hoạch sau này sẽ phải coi các công trình ngầm đã và đang được đầu tư là hiện trạng khi làm quy hoạch. Bởi với thực trạng còn khá “mù mịt” về quy hoạch và thiếu một phác thảo chung về bức tranh tổng thể không gian ngầm như hiện nay thì sẽ rất khó để những ban ngành chức năng khắc phục vấn đề trên trong một sớm một chiều. 

(Lưu Hương- Thảo Lư)
Quay lại
Số lượt đọc tin: 7
Ý kiến của bạn
Họ tên
Email
Tiêu đề
Nội dung
     
Các tin khác:
Tiêu điểm
Video Clips
Thư viện ảnh
Quảng cáo
Tin tức nổi bật
Hiệp hội chuyên ngành XD
>> Xem chi tiết danh sách
Hội viên tập thể
>> Xem chi tiết danh sách
Tìm kiếm

Liên kết web
Quảng cáo