Color Palette Selector
3 nguyên nhân chậm tiến độ các dự án ODA giao thông    

Vốn đối ứng thiếu trầm trọng, GPMB ách tắc kéo dài và năng lực quản lý, điều hành yếu kém chính là những nguyên nhân làm chậm tiến độ giải ngân, thực hiện các dự án, công trình sử dụng vốn ODA trong lĩnh vực hạ tầng giao thông.

Xây lắp thừa... đối ứng thiếu

Trong những năm gần đây, ODA là một trong những nguồn lực hết sức quan trọng của đất nước, nhất là trong lĩnh vực kết cấu hạ tầng giao thông. Hàng loạt các công trình lớn sử dụng vốn ODA đã và đang triển khai như: cầu Thanh Trì, Cần Thơ, đường cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên, cầu Nhật Tân, Vĩnh Thịnh, đường vành đai 3 trên cao, Tín dụng ngành GTVT cải tạo cầu yếu,...

 

Tiến độ cầu Nhật Tân bị ảnh hưởng nghiêm trọng do vướng mặt bằng.Ảnh: Văn Thanh

Theo Bộ trưởng Bộ KH-ĐT Bùi Quang Vinh, Việt Nam là một trong những nước được đánh giá là sử dụng ODA có hiệu quả. Điều này cũng đã được các quốc gia trên thế giới khẳng định. Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất hiện nay là tiến độ giải ngân các dự án ODA chậm so với nhiều quốc gia khác, trong đó nguyên nhân trước hết là do thiếu vốn đối ứng. Tỷ lệ vốn vay và đối ứng thường là 80 - 20. Do đó, những dự án kết cấu hạ tầng lớn như những đường cao tốc, quốc lộ... lên đến vài tỷ USD và số vốn đối ứng Việt Nam cần bỏ ra cũng lên đến hàng trăm tỷ đồng.

Trong những năm gần đây, do tình hình vốn liếng khó khăn nên hầu hết các dự án hạ tầng giao thông sử dụng vốn ODA đều lâm vào cảnh vốn xây lắp thừa, còn đối ứng thiếu trầm trọng. Vốn xây lắp các nhà tài trợ luôn đáp ứng đầy đủ, nhà thầu thực hiện đến đâu sẽ thanh toán đến đó, tuy nhiên vốn đối ứng thì nhỏ giọt và luôn phải chờ đợi. Điều này có thể lấy dẫn chứng ở Dự án cầu Vĩnh Thịnh. Mặc dù mới khởi công nhưng tiến độ công trình này đang tiến triển rất tốt và có thể về đích trước kế hoạch nhiều tháng. Tuy nhiên, điều đáng buồn là vốn đối ứng cho GPMB và trả thuế 10% VAT cho nhà thầu lại thiếu nghiêm trọng. Nhu cầu của dự án trong năm 2012 lên tới 170 tỷ đồng, nhưng chỉ được cấp 50 tỷ đồng.

Các dự án như đường cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên, tín dụng ngành GTVT để cải tạo cầu yếu cũng gặp cảnh tương tự. Chủ đầu tư luôn phải “ngóng” vốn đối ứng để chi trả tiền GPMB cho người dân. Vốn đối ứng hàng năm được cấp so với nhu cầu cũng thường chỉ được một nửa, hoặc một phần ba. Theo các chủ đầu tư, một đồng vốn đối ứng bỏ ra có thể phục vụ giải ngân được ba đồng vốn xây lắp. Chính vì vậy, việc thiếu vốn đối ứng sẽ ảnh hưởng nặng nề đến tiến độ các công trình.

GPMB ì ạch

Nguyên nhân lớn thứ hai làm chậm tiến độ giải ngân các dự án hạ tầng giao thông sử dụng vốn ODA chính là vấn đề GPMB. Đây là công việc gian nan và khó khăn bậc nhất đối với hầu hết các công trình giao thông chứ không riêng gì các dự án ODA. Giá đền bù không thống nhất, cơ chế thường xuyên thay đổi, một số dự án còn có sự vênh nhau về chính sách giữa Việt Nam và các nhà tài trợ,... là những lý do chủ yếu khiến công tác GPMB của các dự án ODA kéo dài, làm chậm giải ngân và giảm hiệu quả đầu tư. WB4, cầu Nhật Tân, đường cao tốc Hà Nội- Thái Nguyên,... là những dẫn chứng tiêu biểu cho điều này.

 

Từ khi khởi công, đường cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên luôn thiếu vốn đối ứng

Do chậm GPMB, WB4 từng bị WB liệt vào danh sách báo động đỏ và đứng trước nguy cơ bị cắt hiệp định vay vốn. Nhiều gói thầu của dự án kéo dài hơn so với kế hoạch 3- 4 năm, gây bức xúc trong dư luận, thậm chí khiếu kiện kéo dài. Với cầu Nhật Tân, dù hiện nay đang đạt tiến độ khá tốt, tuy nhiên so với kế hoạch ban đầu cũng chậm nhiều năm. Có giai đoạn do nhận thấy nguy cơ chậm GPMB, các nhà thầu quốc tế không dám tham gia đấu thầu, khiến một số gói thầu của cây cầu này không tìm được nhà thầu để tiến hành động thổ xây dựng.

Năng lực, điều hành yếu kém

Đây cũng là một trong những nguyên nhân không thể bỏ qua đối với các dự án hạ tầng giao thông sử dụng vốn ODA. Tại buổi hội thảo mới đây do Bộ KHĐT tổ chức để đánh giá hoạt động của các ban QLDA, nhiều chuyên gia nhận định, trong lĩnh vực hạ tầng giao thông, tính chuyên nghiệp của ban QLDA còn nhiều hạn chế.

Đặc biệt là các ban QLDA cấp tỉnh, hầu hết chỉ hoạt động tạm thời, thường được thành lập riêng cho mỗi dự án mới và một ban QLDA được phép quản lý nhiều dự án, gây ra sự trùng lắp về chức năng quản lý.

Một số nhà tài trợ cho rằng, trong thời gian tới, Việt Nam cần hợp lý hóa cơ cấu Ban QLDA ở cấp quốc gia, đồng thời sửa đổi Nghị định 131 để cho phép sự lựa chọn các hình thức tổ chức ban QLDA và hướng dẫn cho các cơ quan địa phương nhằm đẩy nhanh tiến độ giải ngân các dự án ODA.

Về trung hạn, cần sớm hợp lý hóa khung pháp lý sau khi Luật Đầu tư công được ban hành, xây dựng năng lực bền vững cho các ban QLDA, tập trung bồi dưỡng chuyên môn bằng việc xây dựng hệ thống đào tạo quản lý dự án chất lượng cao.

Đức Thắng (giaothongvantai.com)

 

(THXDVN)
Quay lại
Ý kiến của bạn
Tên bạn:  
Email:    
Tiêu đề:
 
File gắn kèm:
Tắt bộ gõ Gõ tự động Telex VNI VIQR
 
Các tin khác:
Tiêu điểm
Video Clips
Thư viện ảnh
Quảng cáo
Tin mới nhất
Hội chuyên ngành XD
>> Xem chi tiết danh sách
Hội viên tập thể
>> Xem chi tiết danh sách
Tìm kiếm

Liên kết web
Quảng cáo